تقويم، اثر تعيين كننده‌اي بر رفتار فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مردم دارد. درايران اگرچه فعاليتهاي اداري، ملي و رسمي كشور براساس تقويم شمسي پيگيري مي شود اما عمده ايام مذهبي، باتوجه به تقويم قمري برگزار مي گردد. براين اساس هر دو تقويم شمسي و قمري مورد توجه عموم مردم قرار مي گيرد. در اين بين عمده ايام ملي و مذهبي كشور، همراه با برگزاري مراسم و آيين هاي است كه عموما همراه با تهيه، فرآوري، توزيع و مصرف انواع خوراكيها و آشاميدني هاي بين عموم مردم است. بدين ترتيب در ايام ملي و مذهبي كشور، تقاضا براي خريد برخي محصولات به خصوص كالاهاي اساسي خوراكي افزايش زيادي نسبت به ايام عادي سال دارد. براين اساس روزهاي از تقويم شمسي و همچنين تقويم قمري، كه مصادف است با  ايام ملي و مذهبي، تقاضا براي برخي كالاها و خدمات افزايش مي يابد و به تبع آن، اگر اقدامي در حوزه عرضه اين محصولات صورت نگيرد آنگاه قيمت آن محصولات در بازار افزايش مي يابد.

در اين زمينه مي توان به ايام ملي عيد نوروز كه تقاضا براي بسياري از محصولات از جمله خوراكيها، پوشاك، كفش، لوازم خانگي و...، افزايش زيادي دارد، اشاره نمود. بطوريكه براساس تجربه انعكاس يافته از خرده فروشان، در ايام آخر سال حداقل حدود سي درصد تقاضا براي خريد محصولات مورد نياز در اين ايام نسبت به ساير ماهها افزايش مي يابد. در مقابل عمده ايام مذهبي در ايران، باتوجه به تقويم قمري پيگيري مي شود كه عمد آن در ماههاي مبارك رمضان، محرم و صفر قرار گرفته اند. همچون ايام مهم ملي در ايام مذهبي نيز تقاضا براي برخي محصولات افزايش زيادي نسبت به ساير روزهاي عادي سال دارد. در نتيجه دولت همواره در كنار برنامه ريزي و سياستگذاري براي تنظيم بازاركالاها و خدمات در همه سال، اقدامات گسترده اي را نيز براي تنظيم بازار كالاها و خدمات مورد تقاضا در ايام ملي و مذهبي كشور پيگيري مي نمايد. حال باتوجه به لغزان بودن تقويم قمري و نوسان ايام مذهبي در فصول مختلف، برخي ايام ملي و مذهبي همزمان باهم فرا مي رسند. اين امر موجب مي شود كه به يكباره افزايش تقاضا براي برخي كالاها و خدمات افزايش بيشتري پيدا مي نمايد. اين موضوع كه تحت عنوان «اثر تقويمي» دراقتصاد شناخته مي شود، نياز به انجام اقدامات بيشتر براي تنظيم بازار كالاها را توسط دولت در اين ايام را گوش زد مي نمايد. چرا كه در صورت عدم اتخاذ سياستهاي مناسب براي تنظيم بازار در اين ايام، افزايش مضاعف تقاضا براي كالاها به تبع ايام ملي و مذهبي همزمان منجر به افزايش بيشتر قيمت اين محصولات مي گردد و در نهايت منجر به افزايش فشارهاي اقتصادي زيادي بر بودجه خانوارها به خصوص اقشار كم درآمد و آسيب پذير كشور مي گردد.

 براين اساس همواره شناخت و برآوردي نسبي از اثر افزايش تقاضا براي برخي كالاهاي اساسي در ايام ملي و مذهبي و يا هردو ايام همزمان باهم همچنان كه گفته شد، مي تواند از بروز بحرانهاي اقتصادي جلوگيري نمايد. چراكه همزماني ايام ملي در تقويم شمسي و با ايام مذهبي در تقويم قمري هر دو با هم موجب افزايش تقاضاي بيشتري براي برخي محصولات و تبع ان افزايش قيمت در صورت عدم افزايش عرضه مي گردد. در اين بين عمده كالاها مورد تقاضا در ايام ملي و مذهبي مربوط مي شود به كالاهاي شناخته شده تحت نام كالاهاي اساسي كه برآورد افزايش سطح تقاضا براي اتخاذ اقدام مناسب در اين ايام همواره يكي از موضوعات مهم در تنظيم بازار دولت است. چرا كه همان گونه كه اذعان شد از مهم‌ترين ويژگي‌هاي تقويم قمري لغزان بودن آن در مقايسه با تقويم خورشيدي است، كه اين موضوع، پيش بيني و برآورد تأثير افزايش تقاضا براي محصولات مختلف و به تبع آن افزايش قيمت آنها را براي اتخاذ اقدام و سياست مناسب تنظيم بازار توسط دولت را زمانهاي كه ايام ملي و مذهبي همزمان است، نسبت به ايامي كه تنها در تقويم شمسي و يا قمري است، پيچيده تر مي نمايد. بنابراين سطح قيمت‌هاي كالا و خدمات در ايران تحت تاثير ايام ملي و مذهبي در دو تقويم شمسي و قمري نوسان دارد كه اين نوسانات در صورت اتخاذ اقدامات مناسب دولت، براحتي قابل كنترل است. اما اگر دولت در برآورد مربوطه از يك سو و اتخاذ سياست و اقدام مناسب از سوي ديگر دچار اشتباه و خطا شود، انگاه اين موضوع مشكلات گسترده اي را در اقتصاد كشور بوجود خواهد اورد.

يكي از ايام مهم ملي ايران در تقويم شمسي«شب يلدا» است كه از گذشته دور خانوارها آخرین شب پاییز که درازترین و تاریکترین شب سال است را تا سپیده دم بیدار می‌مانند. آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبهٔ نمادی دارند و نشانهٔ برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی است. براين اساس هر سال همرا با فرارسيدن شب يلدا تقاضا براي برخي محصولات از جمله آجيل و ميوه افزايش مي يابد كه براي اين منظور دولت با كمك اصناف و تشكلهاي صنفي هم كسري مورد نياز را برآورد مي نمايد و سپس باتوجه به آن اقدام به اتخاذ سياست مناسب براي تهيه، تدارك و عرضه مازاد تقاضاي مورد نياز از  محصولات مد نظر در مناطق مختلف كشور، براي جلوگيري از ايجاد شوك قيمتي در بازار مي نمايد.

همچنين در سالجاري، ايام ملي شب يلدا در تقويم شمسي، همزمان شده با ايام مذهبي مهم اربعين سالار شهيدان امام حسين(ع) در ماه مبارك صفر در تقويم قمري، كه باتوجه به برگزاري مراسم عزاداري همراه با توزيع نذري، در سراسر كشور، تقاضا براي برخي محصولات نيز به تبع اين ايام مذهبي افزايش مي يابد. البته در ماه مبارك صفر ايام مذهبي زيادي برگزار مي شود كه باتوجه به اين ايام مذهبي مهم، تقاضا براي محصولاتي كه در تهيه و آماده سازي انواع نذري بكار گرفته مي شوند، افزايش زيادي مي يابد. براين اساس ماه جاري هم از نظر ملي و هم از نظر مذهبي همراه با افزايش تقاضا براي برخي محصولات و براي جلوگيري از ايجاد شوك اقتصادي، ضرورت دارد دولت امسال پيش از سالهاي گذشته به اين مهم توجه نمايد. چرا كه ازيك سو اثر تقويمي در تقويم شمسي و قمري همزمان شده، و ازسوي ديگر افزايش قيمت كالاها و خدمات بصورت لجام گسيخته اي به تبع اقدامات نسنجيده و غير علمي دولت قبل موجب افزايش بي رويه تورم و در نهايت فشارهاي اقتصادي زيادي را بر بودجه خانوار به خصوص اقشار كم درآمد و آسيب پذير وارد نموده است. در نتيجه اقدامات مناسب دولت براي تنظيم بازار مي تواند همچون چند ماه قبل، شيريني پيروزي هاي مختلف در عرصه گسترش تبادل با ساير كشورها را در حوزه اقتصادي و به خصوص سفره شب يلدا و نذريهاي ايام اربعين سالار شهيدان گسترش دهد. حال اين دو ايام مهم ملي و مذهبي در تقويم شمسي و قمري در فاصله نزديك موجب شكل گيري «اثر تقويمي» و به تبع ان افزايش تقاضا براي خريد محصولات مورد نياز، درنتيجه براي جلوگيري از اثرات مخرب افزايش تقاضا بر افزايش قيمت كالاها در بازار، لازم است اقدامات مناسب بيشتري توسط دولت براي تنظيم بازار پيگيري شود تا مشكلي از اين منظر براي اقتصاد و مردم بوجود نيايد. در نتيجه ضرورت دارد اقداماتي جهت تنظيم بازار كالاها و خدمات مورد تقاضا در اين ايام صورت گيرد، تا اثر تقويمي شب يلدا و ايام مبارك اربعين منجر به افزايش قيمت كالاها و خدمات نگردد. بدين گونه اقدام مناسب و به موقع دولت براي اين ايام مهم ازشكل گيري شوك قيمتي ناشي از افزايش تقاضاي محصولات، جلوگيري مي دارد، تا براي عموم مردم دغدغه تامين محصولات مورد نياز براي برگزاري اين دو مراسم ملي و مذهبي كه مي تواند موجب برهم خوردن آرامش آنها شود، بوجود نيايد.

در هر حال در چند سال اخير به تبع سياستها و اقدامات نامناسب و غير علمي اقتصادي دولت قبل، فشارهاي زيادي بر عموم مردم وارد شده است. اين امر به خصوص باتوجه به افزايش بي رويه و شديد قيمت كالاها و خدمات از يك سو و همچنين بدتر شدن توزيع درآمد و ثروت ازسوي ديگر، مشكلات اقتصادي بيشتري براي آحاد مختلف مردم بوجود آورده است. البته در چند ماه گذشته دولت يازدهم با تغيير ساختاري در برنامه ريزي و سياستگذاري فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي نسبت به دولت دهم، بسرعت بدنبال اصلاح مسائل و مشكلات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي كشور است و در اين مدت كوتاه نيز كم كم آرامش را به بازارهاي مختلف مالي، پولي و كالايي برگردانده است.  هرچند در برخي حوزه ها، مسائل و مشكلات بقدري گسترده و پيچيده است، كه براي اصلاح آن حوزه ها نياز به صرف انرژي و زمان زيادي مي باشد. در هر حال ايام ملي شب يلدا و همچنين ايام مذهبي اربعين سالار شهيدان، فرصت مناسبي براي دولت يازدهم براي كمك به برگزاري اين ايام مهم توسط عموم مردم به خصوص اقشار كم درآمد و آسيب پذير، بدون دغدغه افرايش قيمت است. براين اساس ضرورت دارد دولت با كمك همه سازمانها، نهادها و تشكل غير دولتي به خصوص  اصناف و تشكلهاي صنفي زير مجموعه اتاق اصناف، با اتخاذ سياستها و اقدامات مناسب، بازار محصولات مورد تقاضا در اين ايام را بخوبي رصد و تنظيم نمايد.

.